* مآخذ : Handbook of International Trade and Development Statistics , UNCTAD : United Nations , Doc . TD / STAT , I . 1967 . * * به استثناى ممالك سوسياليست . 1 . كاملا قابل مقايسه با ارقام سالهاى ديگر نيست . 2 . برآورد سال 1964 است . 3 . درآمد ملى منظور شده است . 4 . برآورد سال 1963 است . 5 . بانضمام افريقاى جنوبى . 6 . محاسبه وسيله UNCTAD و بر مبناى برآوردهاى مملكتى و ناحيه‌اى صورت گرفته است . « 1 » رشد و توسعه : « هدف نهايى يك اجتماع انسانى ، بعنوان واحدى زنده و متشكل ، چيست ؟ رشد و توسعه به معناى فلسفى و اعم آن ، كليهء تلاشهايى است كه هدف آن شكوفاندن و به حركت درآوردن جميع نيروهاى خلاق مردم در جهت ايجاد و تقويت يك اجتماع آزاد و مرفه و عادل باشد ؛ به عبارت ديگر ، ميزان رشد و توسعه در يك كشور بخصوص ، بستگى بدان دارد كه آن كشور تا چه اندازه توانسته است يا مىتواند از امكانات انسانى و طبيعى خود استفاده كند و آن را در راه تأمين سعادت و رفاه و آزادى مردم و خواسته‌هاى معنوى و مادى آنان ، به كار اندازد . » « 2 » ك . كلارك « 3 » با توجه به مفهوم اقتصادى رشد ، مىگويد : « ترقى اقتصادى را مىتوان بطور ساده ، بعنوان افزايش رفاه اقتصادى تعريف كرد ؛ و به نظر پل‌باران ، « 4 » رشد ( يا توسعهء ) اقتصادى را مىتوان افزايش محصول سرانهء كالاهاى مادى در طول مدت زمان ، تعريف كرد « 5 » .

--> ( 1 ) . نقل از : همان . ص 188 - 182 . ( 2 ) . همان . ص 194 - 193 . ( 3 ) . Colin Clark ( 4 ) . Paul A . Baran ( 5 ) . ر ك : مسائل كشورهاى آسيايى و آفريقايى ، پيشين . ص 199 - 198 .